Maanta oo ku beegan 14-ka Juun, dunida oo dhan waxaa laga xusaa Maalinta Adduunka ee Dhiig-bixiyeyaasha, iyadoo sanadkan hal-ku-dhigga loo doortay uu yahay: “Hal Dhibic oo Bani’aadannimo ah, Dhiig Bixi, Naf Badbaadi.”
Hal-ku-dhiggan wuxuu xambaarsan yahay farriin ku saabsan awoodda uu qofku u leeyahay inuu badbaadiyo nolol kale isaga oo aan wax badan ka bixin.
Dhiigga la bixiyo ma aha wax warshad lagu sameyn karo ama meel kale laga heli karo, balse waa hadiyad uu qof caafimaad qaba siin karo qof kale oo xaalad adag ku jira.
Maalin kasta, isbitaallada adduunka iyo kuwa Soomaaliya waxaa yimaada bukaano u baahan dhiig degdeg ah.
Waxaa ka mid ah haweenka umulaya, carruurta qaba xanuunnada dhiigga saameeya, dadka shilalka gala iyo bukaannada qalliinnada lagu sameynayo.
Dadkaas badankood, waa in dhiig la helo waqtigii loogu baahnaa wuxuu u dhexeeyaa nolol iyo geeri.
Soomaaliya gudaheeda, weli waxaa jira baahi weyn oo loo qabo in la kordhiyo wacyiga ku saabsan dhiig-bixinta.
Marar badan qoysaska bukaannada ayaa ku qasbanaada inay si degdeg ah u raadiyaan qof dhiig ugu deeqa ehelkooda.
Taasi waxay muujinaysay muhiimadda ay leedahay in la helo dad diyaar u ah inay si joogto ah dhiig u bixiyaan.
Maalinta Adduunka ee Dhiig-bixiyeyaasha ma aha oo keliya munaasabad lagu mahadceliyo dadka dhiigga bixiya, balse waa fursad lagu xasuusiyo bulshada in hal go’aan oo yar uu badbaadin karo nolol badan.
Hal unug oo dhiig ah ayaa caawin kara dhowr bukaan iyadoo qaybihiisa kala duwan loo adeegsanayo daaweynta dadka u baahan.
Hay’adaha caafimaadka ayaa sheegaya in dhiig-bixinta joogtada ah ay muhiim u tahay sugidda kayd dhiig oo ku filan bulshada. Marka dadku si iskaa wax u qabso ah dhiig u bixiyaan, waxay ka qeyb qaadanayaan badbaadinta nolosha dad aanay garanayn, balse ay wadaagaan bini’aadannimada.
Muddo ka badan 30 sano kadib, Soomaaliya waxay 5-tii Agoosto 2023 dib u howlgelisay Bangiga Dhiigga Qaranka, si wax looga qabto baahida weyn ee dhiigga ee dalka. Xaruntan ayaa lagu soo celiyay iskaashi u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo hay’adaha caalamiga ah, waxaana maalgelin iyo taageero ka geystay WHO, UNFPA, UNOPS iyo dowladda Sweden.
Bankiga dhiigga ee Isbitaalka Banaadir wuxuu soo dhaweeyaa muwaadiniinta doonaya inay dhiig ku deeqaan si loo taageero bukaannada u baahan dhiigga degdegga ah. Dadka leh noocyada dhiigga kala duwan sida A+, A-, B+, B-, AB+, AB-, O+ iyo O- dhammaantood waxay door muhiim ah ka qaataan kaydinta dhiigga iyo badbaadinta nolosha bukaannada.
Bangiga Dhiigga mudadii koobnayd ee uu jiray wuxuu ku guuleystay inuu badbaadiyo boqolaal qof, iyadoo bulshada ay si weyn uga faa’iideysteen adeegyada uu bixiyo. Bangigu wuxuu door muhiim ah ka qaatay daboolidda baahiyaha dhiigga ee degdegga ah, gaar ahaan carruurta, haweenka umulaha ah iyo bukaannada xaaladaha adag ku jira.
Ku deeqidda dhiiggu waa fal bani’aadannimo oo qiimo weyn leh, waxaana lagu caawin karaa carruurta, haweenka umulaha ah, dadka shilalka gala iyo bukaannada kale ee u baahan dhiig. Haddii aad caafimaad qabto oo aad buuxiso shuruudaha dhiig-bixinta, waxaad booqan kartaa bankiga dhiigga si aad uga qayb qaadato badbaadinta nafaha bulshada.
Sidaas darteed, farriinta maanta waa mid cad: Hal dhibic oo bani’aadannimo ah ayaa noqon karta rajo cusub, fursad nololeed ama badbaado qof kale.
Dhiig bixi, naf badbaadi. Qofka aad maanta caawineyso waxaa laga yaabaa inuusan magac ahaan kuu aqoon, balse hadiyaddaada ayaa noqon karta sababta uu berri u noolaado.
From the comments