Muqdisho – 27 Oktoobar 2026: Qaramada Midoobay ayaa 31-ka Oktoobar soo afjari doonta howlgalkeedii siyaasadeed ee Soomaaliya, kaas oo socday muddo 13 sano ah, isla markaana door ku lahaa dhismaha dowlad-goboleedyada, taageeridda doorashooyinka iyo horumarinta hay’adaha dowladda.
Howlgalka Kumeelgaarka ah ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNTMIS) ayaa si rasmi ah u soo afjari doona shaqadiisa dhammaadka bishan, kaddib markii uu beddelay Howlgalka Kaalmaynta Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOM) bishii Nofeembar 2024.
Go’aanka xiritaanka howlgalka ayaa daba socda codsi ka yimid Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo qorshe kala-guur ah oo ay ansixiyeen Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, kaas oo masuuliyadihii howlgalka si tartiib-tartiib ah loogu wareejiyey hay’adaha Soomaaliyeed iyo qeybaha kale ee Qaramada Midoobay.
Tan iyo markii UNSOM la aas-aasay bishii Juun 2013, Qaramada Midoobay waxay Soomaaliya ka taageeraysay dib-u-dhiska hay’adaha dowladda, geeddi-socodka federaaleynta, wada-hadallada siyaasadeed, dib-u-eegista dastuurka iyo arrimaha doorashooyinka.
Howlgalka ayaa sidoo kale door ku lahaa dadaalladii lagu dhisay dowlad-goboleedyada Jubbaland, Koonfur Galbeed, Galmudug iyo Hirshabeelle intii u dhexeysay 2013 iyo 2016, inkasta oo wada-hadalladaasi ay la kulmeen khilaafaad la xiriiray awood-qaybsiga, xuduudaha iyo matalaadda siyaasadeed.
Dhanka doorashooyinka, UNSOM waxay taageero siyaasadeed iyo mid farsamo ka geysatay doorashooyinkii dadban ee 2016–2017 iyo geeddi-socodkii doorashooyinka 2020–2022, kaas oo ugu dambayn Xasan Sheekh Maxamuud loogu doortay madaxweynaha Soomaaliya markii labaad bishii May 2022.
Si kastaba ha ahaatee, muddadii uu howlgalka socday waxaa jiray khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeyey dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada, gaar ahaan arrimaha dastuurka, awood-qaybsiga iyo hannaanka doorashooyinka.
Sanadkii 2019, dowladda Soomaaliya ayaa ergeyga gaarka ah ee Qaramada Midoobay Nicholas Haysom ku dhawaaqday qof aan laga rabin dalka, kaddib markii uu su’aalo ka keenay xarigga Mukhtaar Roobow iyo dhacdooyin la xiriiray rabshadihii ka dhacay Koonfur Galbeed. Khilaafkaasi wuxuu muujiyey xasaasiyadda xiriirka u dhexeeya taageerada siyaasadeed ee Qaramada Midoobay iyo madaxbannaanida go’aan-qaadashada Soomaaliya.
Bishii Oktoobar 2024, Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa ansixiyey Qaraarka 2753, kaas oo UNSOM loogu beddelay UNTMIS, iyadoo howlgalka cusub loo xilsaaray inuu masuuliyadaha siyaasadeed iyo kuwa la xiriira dhismaha hay’adaha ku wareejiyo dhinacyada Soomaaliyeed. Qaraarka 2809 ee Diseembar 2025 ayaa dejiyey qaabka lagu soo afjarayo howlgalka ugu dambayn 31-ka Oktoobar 2026.
Munaasabad ka dhacday Muqdisho 26-kii Oktoobar ayaa waxaa ka qeybgalay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda, hoggaamiyeyaal mucaarad ah, diblomaasiyiin iyo wakiillo ka socday Qaramada Midoobay, kuwaas oo ka hadlay kaalintii howlgalka ee horumarka siyaasadeed ee dalka.
Dadkii ka qeybgalay waxaa ka mid ahaa Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Soomaaliya Saalax Axmed Jaamac, madaxweynihii hore Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo ra’iisul wasaarihii hore Maxamed Xuseen Rooble.
Xiritaanka howlgalka siyaasadeed ee Qaramada Midoobay kama dhigna in hay’adaha kale ee Qaramada Midoobay ay Soomaaliya ka baxayaan. Hay’adaha ka shaqeeya arrimaha bani’aadantinimada, horumarinta iyo taageerada amniga ee leh waajibaadyo gaar ah ayaa sii wadi doona howlahooda.
Soomaaliya ayaa hadda wajahaysa marxalad cusub oo ay masuuliyad dheeraad ah uga wareegayso dhinacyada caalamiga ah, iyadoo weli ay taagan yihiin caqabado la xiriira dhammaystirka dastuurka, hannaanka doorashooyinka iyo xoojinta xiriirka dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada.
From the comments